A

Arşimet

ARŞİMET (ARKHIMEDES), Sicilyalı bilgin (İ.Ö. 287-212). Sicilya’nın Siracusa şehrinde doğdu. Öğrenimini tamamlamak üzere, genç yaşta o çağın bilim merkezi olan İskenderiye’ye gitti. Orada ünlü bilgin Eratostenes’le arkadaşlık yaptı. Yurduna döndükten sonra, hayatı boyunca matematik, fizik, mekanik ve astronomi ile uğraştı. Geometride önemli incelemelerde bulundu. Daire çevresinin çapına oranı olan sayısını, daire içine ve dışına çizilmiş düzgün çokgenler yardımıyla hesapladı. Yayların toplama ve çıkarma formüllerini buldu. Bu bilimde daha birçok araştırmalar yaptı. Arşimet, mekanikte sonsuz vidanın, hareketli makaranın, planga ve dişli çarkın bulucusu olarak anılır. Söylendiğine göre, “bana dayanak bir yer verin, dünyayı yerinden oynatayım” diyerek kaldıraç teorisini ileri sürdü. Fizikte katılar statiği ve hidrostatiğin kurucusudur. Arşimet’in, “bir suya daldırılan cisim, taşırdığı suyun ağırlığı kadarını kendi ağırlığından kaybeder” prensibini (Arşimet kanunu) bir rastlantı ile bulduğu söylenir: Siracusa kralı Hieron, kendisine altından bir taç yapan kuyumcusunun, buna gümüş kattığından kuşkulanır. Arşimet’ten, tacı hiç bozmadan bu hileyi ortaya çıkarmasını ister. Arşimet, bu problemi çözmek için düşünmeye ve çalışmaya başlar. Bir gün banyo yaparken vücudunun su içinde kalan bölümlerinde bir hafiflik hisseder ve bu durumu değerlendirir. Buluşu onu çok heyecanlandırır. Farkında olmadan çırılçıplak sokağa fırlar. “Buldum, buldum.” diye bağırarak koşmaya başlar. Arşimet, Romalıların saldırılarına karşı, Sıracusa’yı üç yıl başarı ile savundu. Çok uzaklara taş veya ok atmaya yarayan makineler yaptı. Söylendiğine göre, güneş ışınlarını aynalarla toplayarak düşman gemilerini yaktı. Fakat sonunda Romalılar Sıracusa’ya girdiler. Romalı komutan, askerlerine, Arşimet’i bulup getirmelerini ve kendisine iyi davranmalarını söyledi. Romalı askerler kendisini buldukları sırada, bir koltuğa gömülmüş, yere yaptığı geometri şekilleri üzerinde düşünüyordu. Romalı asker, kendisine komutanın çağırdığını birkaç kez söyledi ise de aldırmadı. Asker de iyice dalmış olan bilgine kızarak onu öldürdü.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı