A

Artukoğulları

ARTUKOĞULLARI, Anadolu’nun fethi sırasında Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Artuk Beyin oğullarının kurduğu beylik. Bu beylik üç kola ayrılmıştır: 1) Hisnikeyfa Artukoğullari, Sokman tarafından kuruldu (1101). Başkent Hisnikeyfa (Hasankeyf) iken sonra Diyarbakır oldu. Bunlar bir süre sonra çevredeki devletlerin yönetimi altına girdiler. Eyyubiler, bu kola 1231’de son verdiler. 2) Mardin Artukoğulları (Ilgaziler): Artuk Beyin oğlu İlgazi kurdu (1108). Başkenti Mardin’dir. Artukoğullarının en uzun sürenidir. Ilgazi, Halep halkının isteği üzerine bu şehri yönetimi altına aldı. Haçlılarla başarılı savaşlar yaptı. ölümünden sonra oğulları bulundukları şehirleri ayrı ayrı yönettiler. Ilgazi’nin yeğeni Belek, onun yolundan giderek Haçlılara karşı zaferler kazandı. İslâm ülkelerinde büyük bir ün yaptı. Menbic’i kuşattığı sırada şehit oldu (1124). alahaddin Eyyubi bunlardan bazı şehirleri aldı. Bundan sonra Mardin Artukoğulları, Eyyubilerin, Anadolu Selçuklularının, İlhanlıların yönetimi altına girdiler. Karakoyunlular, Mardin’i alarak bu beyliğe son verdiler (1403). 3) Harput Artukoğluları: Mardin Artukoğullarından İmameddin Ebubekir kurmuştur (1185). Artukoğullarından en kısa sürenidir. Bunlar daha çok Hisnikeyfa Artukoğlularıyla savaştılar. Anadolu Selçuklu sultanı Alâeddin Keykubat Harput’u alarak bu beyliği ortadan kaldırdı(1233).

Artukoğullarından çok sayıda cami, medrese, türbe gibi yapılar kalmıştır. Diyarbakır’da Ulu cami, Zinciriye ve Mesudiye medreseleri bunlar arasındadır. Bu değerli sanat eserlerine Güneydoğu Anadolu’nun güzel taş işçiliği eklenmiştir. Ayrıca Artukoğullarından kalma bir de saray ortaya çıkarılmıştır. Bu saray zengin bezemelerle süslenmiştir. Mardin’de Artukoğullarından kalma yapılar çoktur. Ulucami, Babüssur Camisi, Hatuniye ve Şehidiye medreseleri ve Sultan Isa medresesi ayakta kalanların başlıcalarıdır. Harput’ta da Ulu cami vardır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı